Temel Kavramlar

Bilimsel araştırmalarda izlenen sıra genellikle şöyledir;
1) Verilerin toplanması
2) Toplanan verilerin işlenmesi ve düzenlenmesi
3) Düzenlenen verilerin tablo ve grafikler şeklinde gösterimi
4) Veriler arasındaki ilişkilerin sorgulanması.
Veri toplama ise “bir kitleyi oluşturan birimlerin incelenmesidir”. Bu çerçevede verilerin toplanması konusuna geçmeden önce “birim” ve “birimlerin ayrıt edici özellikleri” ve “kitle” kavramlarının incelenmesi yararlı olacaktır.

Birim Kitleyi oluşturan “sayılabilir” ve “ölçülebilir” nitelikteki olaylara birim denir. Birimler maddi ve maddi olmayan birimler olmak üzere iki başlık altında incelenebilir. İnsan, ağaç, otomobil vb. maddi birimlere; evlenme, boşanma, ölüm, maddi olamayan birimlere örnek olarak verilebilir.

Vasıf Birimlerin birbirilerinden ayırt edilmelerini sağlayan özelliklere vasıf denilmektedir. Örneğin bir tez araştırmasında öğretmenler birim iken, bunların cinsiyetleri, yaşları, eğitim düzeyleri vasıf olarak nitelendirilir. Bir vasfı oluşturan bileşenler ise şık olarak adlandırılır. Örneğin cinsiyet vasfının şıkları “erkek” ve “kadın”dır.

Kitle Bilimsel araştırmaya konu olan ve biçimsel homojenliğe sahip birimlerin oluşturduğu topluluğa kitle denir. Biçimsel homojenlik dendiğinde kitlenin tüm birimlerinin aynı özelliklere sahip olması beklenmemelidir. Bununla birlikte araştırma sonucunda tanımlanabilir bir takım ortak özellikler taşıması gerekir.

Veri Toplama Verilerin toplanma ise incelenecek hedef kitle hakkında bilgilerin derlenmesi faaliyetidir. Veri toplama doğrudan gözlem ve anket yöntemleri aracılığıyla gerçekleştirilen bir faaliyettir.

Doğrudan gözlemde hedef kitleyi oluşturan birimlerin faaliyetleri gözlemlenerek not edilir. Örneğin Henry Mintzberg yaptığı araştırma ile yöneticilerin yaptıkları faaliyetleri gözlemlemiş ve bunları 1975 yılında Harvard Business Review’da yayınlanan ve çok sayıda ödül alan makalesinde sistematik bir şekilde sunmuştur.

Anket ise doğrudan gözleme göre daha yaygın olarak kullanılan bir veri toplama yöntemidir. Anket yöntemleri, posta anketleri, internet anketleri, telefon anketleri ve yüz yüze görüşme olmak dört başlık altında incelenebilir.